Herakles

Laatst bezochten wij in museum M te Leuven de tentoonstelling “Hiernomymus Cock, de renaissance in prent”. Deze persoon werd geboren in Antwerpen in 1518 en overleed aldaar op 03 oktober 1570. Hij was een Vlaams kunstschilder en graveur behorend tot de renaissance maar hij was vooral een internationaal uitgever en verkoper van prenten waarmee hij onder andere de renaissance voor een groter publiek kenbaar maakte in het westen. Daar hingen 10 etsen met de twaalf werken van Herakles, die onze gidse ten onrechte toeschreef aan de Romeinse mythologie. Tijd om daar nog eens wat over op te snorren en hierover een reeksje te bloggen.

Herakles (Ἡρακλῆς) is een figuur uit de Griekse mythologie. Hiernaast ziet u hem afgebeeld zoals te bezichtigen in Rome in het Capitolijns Museum  Hij was een Griekse “heros” of held, een dapper en geweldig man die als een god werd vereerd en daarom een goddelijke vader of moeder werd toegedicht en die door die combinatie van enorme kracht en een flinke dosis slimheid machtige daden kon verrichten. Zo werd hij in de mythologie beroemd om de 12 moeilijke werken die hij uitvoerde in opdracht van Eurystheus, koning van Mycene. In de Romeinse beschaving werd onze vriend Herakles dan Hercules en zo kennen de meesten hem onder ons stervelingen van deze aardkloot.

In de Franse Empireperiode, tot in de 20ste eeuw werd ook over Hercule of Alcide gesproken, als alternatieve naam voor Herakles. Kwestie van het te weten.

Om “heros” te zijn had je dus wat goddelijke input nodig. En die was er volgens de geschiedenis zeker. Papa zou niet minder zijn dan Zeus, de oppergod van de Grieken. En dat Zeuske af en toe een scheve schaats ging was niet meer dan normaal als je weet dat de vrouw van Zeus zijn oudste zuster was, dus ook een kind van Kronos. Volgens de legenden had hij ten minste negen relaties met godinnen en veertien met sterfelijke vrouwen bij wie dan ook nog tientallen kinderen werden verwekt die dan “halfgoden” werden.

Onze Herakles was dus een zoon Zeus en Alkmene, een prinses van Mykene die getrouwd was met Amphitryon, de koning van Tiryns. Toen haar man op veldtocht was, verleidde Zeus haar door zich als Amphitryon te vermommen. Vermits de pil nog niet bestond had Alkmene prijs en beviel zij enige tijd later van een tweeling Herakles, de zoon van Zeus en van Iphikles, de zoon van Amphitryon.

Zeuske was op café nogal een opschepper en al zijn “veroveringen” deden ook snel de ronde. Toen mevrouw Zeus, de godin Hera, dit vernam werd zij razend jaloers op het overspel van haar eega . Niet voor niets is Hera, de godin van het huwelijk en de trouw.

Op een avond, toen de jongens al in bed lagen, sprak Hera enkele toverwoorden. Door het licht van de maan zag Hera hoe twee enorme slangen de slaapkamer inkropen en in de wieg van de broers gleden. Door het plotselinge geluid werden de jongens wakker. Toen Iphicles de afschuwelijke slangen zag, schreeuwde hij van angst om te ontkomen aan de giftanden van de slangen. Herakles pakte ze onvervaard bij hun nek en wurgde ze. Alkmene, die Iphicles had horen schreeuwen, kwam de slaapkamer binnen. Ze was verbaasd dat ze Herakles luid lachend aantrof; de twee slangen dood aan zijn voeten. Boos omdat haar plannetje mislukt was, zwoer Hera dat ze wraak zou nemen. Alkmene biechtte haar ongewild slippertje aan haar echtgenoot op. Amphitryon, een begripvol man, realiseerde zich dat Herakles voorbestemd was om grote daden te verrichten en besloot daarom die “zoon” een opvoeding te geven de zoon van een god waardig.

Opgroeiend stond Herakles bekend om zijn kracht en moed. Elk wapen was hij meester, niemand kon hem in een gevecht verslaan of van hem winnen op de renbaan. Zijn kracht werd echter nooit op een oneerlijke manier gebruikt.

Herakles trouwde met Megara en kreeg met haar drie zonen. Hera's haat bleef zo groot dat zij hem op een bepaald ogenblik met waanzin liet treffen en zijn kinderen vermoorden. Hij kreeg daar spijt van en raadpleegde het orakel van Apollon in Delphi, dat hem voorstelde bij wijze van boetedoening en om zichzelf te redden in dienst te treden van koning Eurystheus en alle taken verrichten die hij opgedragen kreeg. In opdracht van Eurystheus moest Herakles tien onmenselijk zware werken verrichten. Omdat hij bij één van die werken hulp had gekregen van iemand anders en voor een ander werk betaald werd, moest hij nog twee extra werken verrichten. De twaalf werken worden de dodekathlos genoemd.

Als je echt dit verhaal wil hertalen naar Romeinse mythologie, eenvoudig … . Vervang Heracles door Hercules, Zeus door Jupiter, Hera door Juno en Apollon door Apollo.

Come and read next week : De Nemeische Leeuw !